شروع دنیای جدید سئو
برو کنار SEO سنتی، چون بازی تازهای شروع شده!
برای سالها، موفقیت ناشران و تولیدکنندگان محتوا به این معنا بود که بتونی توی نتایج آبی رنگ گوگل یا موتورهای جستجو در رتبههای بالا دیده بشی. اما امروز همه چیز عوض شده. حالا فقط قرار گرفتن در صفحه اول نتایج کافی نیست؛ باید مطمئن باشی که محتوای تو در Answer Engineهای هوش مصنوعی هم حضور داره. این یعنی وارد شدن به یک زمین بازی کاملاً متفاوت که قواعد خودش رو داره.
به دنیای بهینهسازی برای موتورهای مولد (Generative Engine Optimization – GEO) خوش اومدی!
شاید هم بهتر باشه اسمش رو بذاریم بهینهسازی برای موتورهای پاسخ (Answer Engine Optimization – AEO) یا حتی همون Generative Search Optimization – GSO.
اگه الان یکم گیج شدی، طبیعیه؛ چون این مفاهیم خیلی تازه هستن و هنوز استاندارد مشخصی براشون وجود نداره. ولی خیالت راحت، همینجا قراره همهچیز رو با هم مرور کنیم.
حالا قبل از اینکه عمیقتر بشیم، بذار یه نکته مهم رو بگم:
دنیای GEO و AEO فقط درباره الگوریتمها نیست، بلکه درباره اینه که تولیدکنندگان محتوا، ناشران و بازاریابها چطور واکنش نشون بدن و خودشون رو با این تغییرات هماهنگ کنن. مثلاً:
اینکه چگونه تولیدکنندگان محتوا در برابر جستجوی هوش مصنوعی واکنش نشان میدهند خودش یک چالش جدیده.
باید بدونیم آینده سئو در عصر هوش مصنوعی چه شکلی خواهد بود.
خیلیها میپرسن اصلاً آیا GEO جایگزین SEO سنتی میشه یا مکملشه؟
و حتی بحث مهمتر اینه که خزندههای AI دقیقاً چه چیزهایی رو بررسی میکنن؟
در نهایت هم باید بفهمیم چطور میشه برای موتورهای هوش مصنوعی بهینهسازی کرد تا محتوای ما دیده بشه.
این موضوعات رو توی ادامه مقاله به طور کامل باز میکنیم و هرکدوم بهعنوان یک مسیر جدا (کلاستر) هم قابل پیگیری هستن. پس با من همراه باش تا قدمبهقدم وارد دنیای تازه جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی بشیم.
GEO دقیقاً چیه و چه نسبتی با AEO داره؟
چرا این اصطلاحها گیجکنندهان؟
واقعیت اینه که این حوزه هنوز اونقدر نو و خامه که هیچ فرهنگ لغت یا منبع رسمی براش وجود نداره. به همین دلیل، هر متخصص و آژانس یه اسم براش گذاشته:
بعضی میگن AEO (Answer Engine Optimization)
بعضیها ترجیح میدن بگن GEO (Generative Engine Optimization)
و یه عده هم از اصطلاح GSO (Generative Search Optimization) استفاده میکنن.
اما در عمل، همشون دارن از یه چیز حرف میزنن: اینکه محتوای تو باید طوری آماده باشه که خزندههای هوش مصنوعی بتونن به راحتی بخوننش و توی جوابهای خودشون به برند یا محتوای تو استناد کنن.
تفاوت با Google AI Overviews
فقط حواست باشه این موضوع رو با AIO یا همون Google AI Overviews اشتباه نگیری. اون یه بحث جداست و بیشتر به شکل نمایش نتایج گوگل برمیگرده.
قدمهای بعدی در اصطلاحسازی
بعضی متخصصها حتی جلوتر رفتن و اصطلاحاتی مثل Agentic Engine Optimization رو هم مطرح کردن. البته اون خودش یه حوزه مجزا و مفصل محسوب میشه.
دیدگاه متخصصان درباره تغییرات جستجو
به قول تام کریچلو (مدیر رشد مخاطب در پلتفرم Raptive):
«هوش مصنوعی اساساً تعریف ما از جستجو رو تغییر داده؛ نه فقط ظاهر نتایج، بلکه اینکه مردم چهجور سوالی میپرسن و اصلاً خود جستجو یعنی چی.»
این حرف یعنی آینده تولید محتوا خیلی فراتر از قوانین سنتی سئو پیش میره. جایی که جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی گوگل نقش کلیدی داره و ناشرها باید از همین الان خودشون رو برای این تغییر آماده کنن.
آیا GEO جایگزین SEO میشه؟
GEO رقیب SEO نیست، مکملشه
خیلیها وقتی اسم GEO یا AEO رو میشنون، فوری میپرسن: «پس SEO سنتی دیگه اهمیتی نداره؟»
جواب کوتاه: نه! اصلاً جایگزین نمیشه.
سئو سنتی هنوز مثل ستون فقرات بازاریابی دیجیتال پابرجاست و کاربرد خودش رو داره. اما GEO/AEO یک مسیر مکمل و حیاتی برای آینده محتواست، بهخصوص وقتی بحث Answer Engineها و موتورهای AI وسط میاد.
چرا کنار هم کار میکنن؟
هدف اصلی سئو سنتی اینه که سایتت تو نتایج موتورهای جستجو بالا بیاد و CTR بیشتری جذب کنه. اما GEO/AEO بیشتر روی این تمرکز داره که خزندههای AI اطلاعات کافی درباره برند و محتوات داشته باشن تا وقتی کاربر یه سوال پیچیده میپرسه، جوابش توی موتورهای پاسخ AI ظاهر بشه.
به قول Edward Cowell (VP ارگانیک در Group M):
«دست روی دست گذاشتن و هیچ کاری نکردن، اصلاً گزینهای نیست.»
پس این یعنی حتی اگر سئو سنتی همچنان مهم باشه، باید همزمان برای آینده جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی هم آماده باشیم.
استانداردها هنوز شکل نگرفتهاند
یکی از چالشهای امروز: هیچ استاندارد واحدی برای GEO/AEO وجود نداره. همه دارن تجربه میکنن، تست میکنن و بهترین روشها رو پیدا میکنن. اما خبر خوب: به زودی دستورالعملها و راهنماهای مشخص هم منتشر میشن.
تفاوت GEO با SEO سنتی
سئو سنتی بیشتر روی اینه که سایتت توی نتایج موتورهای جستجو بالا بیاد و کاربر روی لینکها کلیک کنه (CTR).
اما GEO و AEO داستانشون فرق داره: این روشها میخوان مطمئن بشن خزندههای AI اطلاعات کافی از برند و محتوات دارن تا وقتی کاربر یه سوال پیچیده یا طولانی میپرسه، پاسخ درست و معتبر توی موتورهای پاسخ ظاهر بشه.
جزئیات مهم GEO/AEO
به قول Edward Cowell:
«GSO بیشتر درباره اینه که بفهمیم داخل نتایج AI چه اتفاقی میافته، برندت چطور نمایش داده میشه، آیا به محتوای تو لینک میده یا نه، آیا درست به برندت اشاره میکنه و آیا اطلاعات دقیق هست یا نه.»
این یعنی GEO/AEO نه فقط دیده شدن برند، بلکه اعتبار و صحت محتوا هم اهمیت داره.
تمرکز روی پاسخهای ترکیبی
برخلاف سئو سنتی که CTR و رتبه در صفحه اول مهم بود، GEO/AEO روی جوابهای ترکیبی (synthesized answers) تمرکز داره؛ یعنی وقتی AI یک پاسخ جامع میسازه، محتوای تو باید طوری آماده باشه که جزو اون جواب باشه.
خزندههای هوش مصنوعی دنبال چی میگردن؟
وقتی صحبت از سئوی سنتی میشه، همه میدونیم خزندههای گوگل یا بینگ با چه الگوریتمها و قوانینی کار میکنن. اونا سالهاست آموزش دیدن که چطور صفحات وب رو بخزن، ساختار لینکها رو بررسی کنن و در نهایت تصمیم بگیرن چه محتوایی ارزش نمایش در صفحه نتایج داره.
اما داستان درباره خزندههای هوش مصنوعی (AI Crawlers) یهکم متفاوت و البته تازهکاره. این خزندهها هنوز مثل همتایان قدیمیشون پخته و قوی نیستن. خیلی وقتها بهجای اینکه بتونن همه اطلاعات یک سایت رو جمعآوری کنن، فقط بخشی از دادهها رو میفهمن و همین موضوع باعث میشه برندها همیشه نگران باشن که آیا محتوای مهمشون اصلاً دیده میشه یا نه.
تفاوت بزرگ با خزندههای موتور جستجو
خزندههای موتور جستجو معمولاً خیلی سیستماتیک عمل میکنن:
کل صفحات رو میبینن.
لینکهای داخلی و خارجی رو دنبال میکنن.
متا دیتاها و ساختار کدها رو بررسی میکنن.
در مقابل، خزندههای AI خیلی وقتها فقط سراغ متن خام میرن. ممکنه CSS یا JavaScript رو درست پردازش نکنن و حتی بعضی فایلهای مهم سایت رو جا بندازن. همین باعث میشه بعضی ناشرها و مدیران سایت فکر کنن باید محتوای خودشون رو سادهتر و شفافتر بنویسن تا برای مدلهای زبانی راحتتر قابل درک باشه.
راهحلهای پیشنهادی برای بهینهسازی
یکی از پیشنهادهایی که این روزها سر زبونها افتاده، ایجاد فایل LLMS.txt هست؛ مشابه همون robots.txt قدیمی، اما با یک تفاوت مهم: این فایل میتونه دادههای خام و مستقیم سایت رو در اختیار مدلهای زبانی قرار بده تا بدون گیج شدن، همون چیزی رو بخونن که تو میخوای.
البته این هنوز بهطور رسمی تبدیل به یک استاندارد جهانی نشده، ولی اگه بخوای توی این بازی جدید یک قدم جلوتر باشی، بهتره به فکر چنین راهکارهایی باشی.
ارتباط با آینده جستجو
یه نکته مهم اینه که وقتی از خزندههای AI صحبت میکنیم، در اصل داریم به بخش بزرگی از آینده جستجو نگاه میکنیم. چون دیگه فقط مهم نیست گوگل سایتت رو ایندکس کنه؛ بلکه مهمتر اینه که مدلهای زبانی مثل GPT یا Gemini بتونن برندت رو درک کنن و در پاسخها ازت اسم ببرن.
به همین دلیله که خیلی از متخصصها معتقدن باید استراتژیهای GEO رو کنار استراتژیهای کلاسیک سئو قرار داد. حتی بعضیا توصیه میکنن تیمهای محتوا کمکم یاد بگیرن با پیلار کلاستر در سئو کار کنن تا هم برای موتورهای سنتی و هم برای موتورهای هوش مصنوعی یک ساختار منظم و قابل فهم داشته باشن.
چطور برای موتورهای AI بهینه کنیم؟
بهینهسازی برای موتورهای AI کمی با سئوی سنتی فرق داره. قبلاً کاربران وقتی چیزی رو سرچ میکردن، معمولاً یک عبارت کوتاه یا چند کلیدواژه میزدن. اما حالا، تو موتورهای پاسخ هوش مصنوعی مثل ChatGPT یا Perplexity، کاربرها سوالهای طولانی و پیچیده میپرسن و انتظار دارن پاسخ کاملاً ترکیبی و دقیق باشه.
Long-tail queries یا جستجوهای طولانی
متخصصها به این نوع پرسشها میگن Long-tail queries؛ یعنی سوالات بلند و توضیحی که نیاز به جواب جامع دارن. نکته جالب: هنوز داده دقیقی درباره این نوع پرسشها نداریم و پیشبینیشون سخت هست.
چالش گزارشگیری و دادهها
یکی از مشکلات فعلی: هیچ ابزار رسمی برای بررسی عملکرد محتوا در موتورهای AI وجود نداره.
گوگل هیچ دادهای درباره AI Overviews ارائه نمیده.
ChatGPT و موتورهای مشابه هم گزارشی در اختیار تولیدکننده محتوا نمیذارن.
در نتیجه، تیمهای محتوا فعلاً مثل اینه که تو تاریکی دارن کار میکنن. اما نگران نباش، روشهایی برای کسب بینش وجود داره.
روشهای عملی برای بهینهسازی محتوا
برای اینکه محتوات شانس بیشتری داشته باشه توی پاسخهای AI دیده بشه:
ببین مردم در شبکههایی مثل Reddit چه سوالاتی درباره موضوعت میپرسن.
دنبال کن سوالها و بحثها در TikTok تا بفهمی مردم دنبال چی هستن.
با این دادهها میتونی محتوای خودت رو به شکل دقیقتر و کاربرپسندتر طراحی کنی.
این روش بهت کمک میکنه نه فقط برای موتورهای سنتی، بلکه برای جستجوی AI در گوگل هم آماده باشی و محتوات شانس بیشتری داشته باشه که تو پاسخها ظاهر بشه.
راهحلهای جایگزین برای دیده شدن در AI
وقتی هنوز دادهها و ابزار رسمی برای ارزیابی عملکرد در موتورهای AI وجود نداره، چه کار میکنیم؟ خوشبختانه چند راهکار عملی هست که میتونه کمک کنه محتوای ما تو پاسخهای ترکیبی دیده بشه.
استفاده از شبکههای اجتماعی و فرومها
یکی از سریعترین راهها اینه که ببینی مردم در Reddit و انجمنهای تخصصی درباره موضوعت چی میگن.
چه سوالاتی میپرسن؟
چه بحثهایی داغه؟
چه مشکلات و نیازهایی دارن؟
این اطلاعات بهت کمک میکنه محتوات رو دقیقاً مطابق سوالات واقعی کاربران طراحی کنی و شانس حضور در جوابهای AI رو بیشتر کنی.
بررسی پلتفرمهای ویدیویی و اجتماعی
علاوه بر Reddit، پلتفرمهایی مثل TikTok هم محل خوبی برای مشاهده پرسشهای کاربران و محتوای ترند هستن.
با دنبال کردن این محتواها، میتونی بفهمی مردم چه سوالاتی میپرسن و چه نوع پاسخهایی براشون ارزشمند محسوب میشه.
تحلیل و بهینهسازی محتوا بر اساس دادهها
وقتی دادههای واقعی کاربران رو جمع کردی، وقتشه که:
محتوای خودت رو بر اساس پرسشهای واقعی کاربران بازنویسی کنی.
پاسخها رو ساده، واضح و جامع طراحی کنی تا AI راحتتر اونها رو بخونه.
اطمینان حاصل کنی که برندت در پاسخها دیده میشه و اعتبار محتوا حفظ میشه.
به این ترتیب، حتی بدون ابزارهای رسمی، میتونی برای بهینهسازی محتوا در AI استراتژی داشته باشی و شانس دیده شدن مطالبت بیشتر بشه.
آیا اصلاً ارزشش رو داره؟
خب، اینجا دیگه بحث جدی میشه. آیا واقعاً وقت و انرژی گذاشتن برای بهینهسازی محتوا برای موتورهای AI ارزشش رو داره؟ جواب بستگی به نوع کسبوکار و استراتژی شما داره.
برای ناشران و رسانهها
بعضی از ناشران قراردادهای لایسنس با شرکتهای AI بستن تا محتوای اونها در پاسخهای هوش مصنوعی نمایش داده بشه. این میتونه به افزایش دسترسی و دیده شدن کمک کنه.
برای برندهای غیررسانهای
برندهایی مثل فروشگاههای آنلاین ممکنه انگیزه بیشتری داشته باشن که توی AI دیده بشن. حتی اگه نرخ کلیک پایین بیاد، اون کسایی که کلیک میکنن احتمالاً مشتری جدیتری خواهند بود.
برای ناشران مستقل
اما برای ناشرهای مستقل، مثلاً سایتهای دستور آشپزی، ممکنه ماجرا فرق کنه. وقتی کاربر دستور آشپزی رو از ChatGPT یا Gemini بپرسه، خودش دستور رو میسازه و به سایت شما لینک نمیده. یعنی هیچ ترافیکی برنمیگرده.
نتیجهگیری
پس، قبل از اینکه وارد این بازی بشید، باید بررسی کنید که آیا برای شما به صرفه است یا نه. اما چیزی که واضحه اینه که:
سئو همچنان مهم باقی میمونه.
GEO/AEO/GSO هم در حال رشد و تبدیل شدن به بخشی حیاتی از استراتژی محتواست.
همونطور که Sam Gould (AI lead در FT Strategies) میگه:
«ناشرها همیشه دنبال راهی بودن که ترافیک رو حفظ کنن و به مخاطب جدید برسن. حالا فقط سوال اینه که چطور میشه توی موتورهای AI هم دیده شد.»
پرسشهای پرتکرار (FAQ)
آیا GEO جایگزین سئو میشه؟
خیر، GEO مکمل سئوست و نه جایگزین آن.
فرق GEO با AEO چیه؟
در اصل، هر دو هدف یکسان دارن؛ یعنی دیده شدن محتوا در پاسخهای AI، ولی بعضی منابع اصطلاحات متفاوتی به کار میبرن.
آیا همه برندها باید برای AI بهینه کنن؟
بستگی داره؛ برندهای فروشگاهی یا غیررسانهای احتمالاً بیشترین سود رو دارن، ناشران مستقل باید بررسی کنن که ارزشش رو داره یا نه.
چطور محتوای خودم رو برای AI آماده کنم؟
محتوای واضح، کامل و ساده بنویس، سوالات واقعی کاربران رو بررسی کن و اطلاعات سایتت رو برای خزندههای AI قابل فهم کن.
ابزارهای رسمی برای بررسی عملکرد در AI وجود داره؟
فعلاً نه، بیشتر باید با روشهای جایگزین مثل Reddit، TikTok و تحلیل رفتار کاربران پیش رفت.